به توبه و ايمان ، و نصخ ، اخلاص العمل من الفساد باشد ، و نقيض او غشّ باشد ، و درزى را از آن جا ناصح گويند كه او دريده دوز بود ( 1 ) و به اصلاح آرد . و اصل غىّ ، خيبت [ باشد ] ( 2 ) - چنان كه گفتيم . [ و در ضدّ رشد استعمال كنند و در جاى عذاب و عقوبت به كار دارند ، چنان كه گفتيم ] ( 3 ) ، يقال : غوى الرّجل يغوى اذا جهل ( 4 ) و خاب ايضا ، و غوى الفصيل ( 5 ) يغوى اذا اتّخم من شرب اللَّبن . * ( هُوَ رَبُّكُمْ وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * ، چه او خداوند و پروردگار شماست و مرجع و مال شما با اوست . * ( أَمْ يَقُولُونَ افْتَراه ) * ، خلاف كردند در آن كه اين گويندگان چه ( 6 ) بودند و اين مفترى كيست ؟ عبد اللَّه عبّاس گفت : قوم نوح بودند كه گفتند : او اين كه مىگويد ، نوعى دروغ و افتراست . مقاتل گفت : قريش گفتند ، رسول ما را كه او اين قرآن فرو مىبافد از خويشتن . آنگه گفت : جواب ده و بگوى كه اگر اين افترا من مىكنم و اين نه كلام خداى است گناه اين و بزهء اين بر من است ، و من بيزارم از آنان كه جرم كنند ، و اصل جرم كسب باشد ، يقال : اجرم الرّجل اذا اذنب و جرم ايضا معناه كسب الذّنب ، قال النّمرىّ : طريد عشيرتي و رهين ذنبي ( 7 ) بما جرمت يدي و جنى لساني آنگه حق تعالى گفت : از قبل من ( 8 ) بر نوح وحى كردند كه طمع بردار از ايمان اينان كه بيش از اين كه ايمان آوردند نخواهند آوردن . * ( فَلا تَبْتَئِسْ ) * ، در بؤس و سختى و رنج مباش به آنچه ايشان مىكنند ، و هو الافتعال من البؤس ، و البؤس الشّدّة ، و كذلك البأس ، و منه قوله : . . . بِعَذابٍ بَئِيسٍ ( 9 ) ، اى شديد . چون نوح - عليه السّلام - از ايمان ايشان آيس شد ، بر ايشان دعا كرد : . . . رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً ( 10 ) الايات .

--> ( 1 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : بدوزد . ( 3 - 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 4 ) . آو ، بم : عمل . ( 5 ) . اساس : العصل ، به قياس با نسخهء مل ، تصحيح شد . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : كه . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : ذنبى . ( 8 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز برمن . ( 9 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 165 . ( 10 ) . سورهء نوح ( 71 ) آيهء 26 .